Antibioticagebruik vergroot kans op
hart- en vaatziekten

Vrouwen die tijdens hun leven langdurig antibiotica hebben gebruikt, lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten zoals een hartaanval of een beroerte.

Onderzoekers van de universiteit van Tulane, New Orleans, bekeken de data van 36.429 vrouwen in de periode 2004 tot 2012. Aan het begin van deze periode waren de vrouwen 60 jaar of ouder. Gevraagd werd naar hun antibioticagebruik in de perioden dat ze 20-30 jaar waren, 40-59 jaar en 60 jaar of ouder. Op basis van deze gegevens werden de vrouwen ingedeeld in vier groepen: zij die nooit antibiotica hadden gebruikt; vrouwen die antibiotica hadden gebruikt voor perioden korter dan 15 dagen, of van 15 dagen tot 2 maanden, of 2 maanden en langer.

Na een follow-up periode van gemiddeld 7,5 jaar hadden 1056 vrouwen hart- en vaatziekten ontwikkeld. De wetenschappers corrigeerden de resultaten voor factoren die de uitkomst kunnen beïnvloeden, zoals leeftijd, voeding, leefstijl en de reden van het antibioticagebruik. Na deze correctie bleek dat vrouwen die vanaf hun 40ste jaar antibiotica gebruikt hadden voor een aaneensluitende periode langer dan 2 maanden, op latere leeftijd 32 procent meer kans hadden op hart- en vaatziekten dan vrouwen die geen antibiotica hadden gebruikt.

Dit toont aan dat er een verband is tussen het gebruik van antibiotica en het ontstaan van hart- en vaatziekten, maar bewijst nog niet dat antibiotica hart- en vaatziekten veroorzaken. Hiervoor is vervolgonderzoek nodig. De wetenschappers hebben echter wel een vermoeden waardoor het verband ontstaat. Het gebruik van antibiotica kan allereerst het hartritme verstoren. Daarnaast heeft langdurig gebruik van de medicijnen een verandering van de darmflora-samenstelling tot gevolg die jaren kan aanhouden. Dit heeft weer tot gevolg dat de vetstofwisseling verandert en de kans op overgewicht en (laaggradige) ontsteking toeneemt. Al deze factoren verhogen het risico op hart- en vaatziekten.

Bron: Heianza, Y., et al. (2019). Duration and life-stage of antibiotic use and risk of cardiovascular events in women. European Heart Journal.

De laatste jaren is het antibioticagebruik met maar liefst 39 procent toegenomen. De stijging is vooral explosief in lage- en middeninkomenslanden (LMI-landen). Dat blijkt uit de meest uitgebreide studie ooit, in 76 landen. De resultaten zijn gepubliceerd in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). “We stevenen af op een ramp”, zegt prof. Herman Goossens (UAntwerpen).

Roep om verbod pesticiden die leer-problemen veroorzaken

Gezondheidsexperts pleiten voor een onmiddellijk verbod op bestrijdingsmiddelen met organofosfaat. Die kunnen namelijk leer- en aandachtsproblemen veroorzaken bij kinderen. Ze zeggen dat er inmiddels voldoende bewijs is dat kinderen die in de baarmoeder aan deze insecticiden worden blootgesteld, een lager IQ kunnen hebben en leerproblemen kunnen krijgen als ze naar school gaan.

Organofosfaten zijn ontwikkeld als zenuwgas voor militair gebruik, maar worden nu gebruikt om insecten te bestrijden op boerderijen, golfbanen, openbare ruimten, parken en zelfs scholen. Mensen kunnen kleine hoeveelheden binnenkrijgen via voedsel, drinkwater en de lucht die ze inademen.

Uit tests is gebleken dat in de VS vrijwel iedereen een beetje van de chemische stof in zijn lichaam heeft. Dat is vooral gevaarlijk voor zwangere vrouwen, omdat organofosfaten de neurologische ontwikkeling van hun ongeboren kind beïnvloeden, zeggen onderzoekers van het, Environmental Health Sciences Center van de Universiteit van Californië in Davis.

De grenswaarden voor een veilig niveau van blootstelling aan organofosfaat zijn al naar beneden bijgesteld, maar nog niet genoeg om de gezondheid van ongeboren kinderen te beschermen, aldus de onderzoekers.

‘Het zou geen verrassing moeten zijn dat studies bevestigen dat deze chemicaliën de ontwikkeling van de hersenen beïnvloeden. Ze zijn immers oorspronkelijk ontworpen om het centrale zenuwstelsel te beschadigen,’ zegt Irva Hertz-Picciotto, een van de onderzoekers.

De onderzoekers denken dat een volledig verbod de enige veilige optie is. Maar in afwachting daarvan adviseren ze om medisch personeel te leren hoe ze organofosfaatvergiftiging kunnen herkennen en behandelen; om arbeidskrachten in de landbouw te instrueren hoe ze de chemicaliën veilig moeten gebruiken; en om zo snel mogelijk minder giftige alternatieven te gaan gebruiken.

Bron: PLoS Med, 2018; 15: e1002671